Makatta kanama ve kaşıntı birlikte olduğunda şikayet hem fiziksel olarak rahatsız edici hem de sosyal hayatta yıpratıcı hale gelir. Sürekli kaşınma isteği, iç çamaşırında lekelenme ve kağıtta kan görmek, pek çok kişinin konuyu kimseyle konuşmadan kendi kendine çözmeye çalışmasına yol açar. Oysa bu ikilinin nedeni bulunduğunda çoğu zaman etkili şekilde tedavi edilebilir.
Kısa cevap: Makatta kanama ve kaşıntı en sık sarkan iç hemoroid, anal fissür, kontakt dermatit veya mantar gibi deri sorunları ve kıl kurdu gibi enfeksiyonlardan kaynaklanır. Nem kaşıntıyı, kaşımak deri çatlaklarını, çatlaklar da kanamayı besler. Aşırı temizlik ve uzun süreli kremler tabloyu ağırlaştırabilir; kesin neden muayeneyle belirlenir.
Kaşıntı ve Kanama Birbirini Nasıl Besler?
Makat çevresi derisi ince, nemli ve hassastır. Sürekli nem, dışkı kalıntısı veya mukus temas ettiğinde deri tahriş olur ve kaşıntı başlar (pruritus ani). Kaşımak kısa süre rahatlatsa da deride küçük sıyrık ve çatlaklar açar; bunlar da kağıtta az miktarda kan görülmesine yol açabilir.
Öte yandan sarkan hemoroidler veya kanayan dokular bölgenin nemli kalmasına ve mukus sızmasına neden olur. Böylece kısır döngü oluşur: nem kaşıntıyı, kaşıntı deri hasarını, deri hasarı da kanamayı ve yeniden kaşıntıyı besler.
Makatta Kanama ve Kaşıntının Olası Nedenleri
Değerlendirmede ilk baktığım şey, kanamanın derinin yüzeyinden mi makat kanalının içinden mi geldiğidir. Nedenler birkaç grupta toplanır:
- Sarkan iç hemoroid: Evre 2–4 hemoroidler makat kanalının tam kapanmasını zorlaştırıp mukus sızmasına yol açar; dışkılamada da kanayabilir. Dış hemoroid sonrası kalan deri katlantıları temizliği zorlaştırır.
- Anal fissür: Keskin ağrı ve kağıtta parlak kan yapar; kronikleşince akıntı ve kaşıntı eklenebilir (anal fissür (makat çatlağı)).
- Deri hastalıkları: Parfümlü mendil, sabun veya krem içeriklerine bağlı kontakt dermatit; diyabetlilerde daha sık mantar; egzama, sedef ve liken skleroz.
- Enfeksiyonlar ve diğerleri: Gece artan kaşıntıyla kıl kurdu, bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve siğiller, fistül akıntısı. Nadiren iyileşmeyen yara veya kitle kanser açısından değerlendirme gerektirir.
| Bulgu | Akla gelebilecek neden |
|---|---|
| Dışkılamada sarkma, mukus sızması, nemlenme | Sarkan iç hemoroid |
| Dışkılama sırasında keskin ağrı, kağıtta az kan | Anal fissür |
| Yeni ürün kullanımı sonrası başlayan kızarıklık | Kontakt dermatit |
| Gece artan kaşıntı, ev halkında da benzer şikayet | Kıl kurdu |
| Beyazlaşmış, incelmiş deri ve çatlaklar | Liken skleroz gibi deri hastalıkları |
| Makat çevresinde akıntılı küçük delik | Anal fistül |
Bu hastalıkların cerrahi değerlendirmesi için anorektal hastalıklar sayfasına, kanamanın tüm nedenleri için makattan kanama nedenleri yazısına bakabilirsiniz.
Kaşıntı ve kanama haftalardır sürüyorsa, kremleri tek tek denemek yerine nedeni netleştirmek için muayene randevusu oluşturabilirsiniz.
Temizlik Alışkanlıkları Tabloyu Nasıl Etkiler?
Kaşıntı yaşayanların çoğu bölgeyi "daha temiz" tutmak için daha sık ve sert temizlik yapar; bu da çoğu zaman sorunu artırır. Sabunla sık yıkama, sert kağıtla sürtme ve parfümlü mendiller derinin koruyucu tabakasını bozar.
- Nazik temizlik: Mümkünse ılık suyla yıkayıp yumuşak havluyla bastırarak kurulayın.
- Sabun ve parfümden kaçının: Gerekirse yalnızca kokusuz, hafif ürünler kullanın.
- Kuru tutun: Pamuklu ve bol iç çamaşırı tercih edin.
- Kaşımamaya çalışın: Tırnakları kısa tutmak gece verilen hasarı azaltır.
- Kremleri bilinçli kullanın: Steroidli kremler uzun sürede deriyi inceltebilir; doktor önerisi olmadan uzun kullanılmamalıdır.
Dışkı kıvamı da önemlidir: çok sert dışkı fissür ve hemoroid kanamasına, çok yumuşak dışkı kalıntı ve tahrişe yol açar. Lif ve sıvı dengesi her iki sorunu da hafifletebilir.
Makatta Kanama ve Kaşıntı Hemoroidden Kaynaklanıyorsa
Kaynak sarkan iç hemoroidse yalnızca deriye yönelik kremlerle kalıcı rahatlama çoğu zaman sağlanamaz; nem ve mukus kaynağı sürer. Tedavi evreye göre planlanır; genel çerçeve hemoroid (basur) tedavisi sayfasındadır.
Kanama ve sarkmanın birlikte olduğu evre 2–3 iç hemoroidde, besleyen damarları Doppler sinyaliyle bulup bağlayan ve gerekirse sarkan dokuyu aynı seansta yukarı asan hemoroid doppler ligasyonu uygun hastalarda değerlendirilebilir. Sarkma azalınca makat kanalı daha iyi kapanır ve nemlenmeye bağlı kaşıntı çoğu hastada geriler; büyük dış deri katlantıları ön plandaysa farklı yaklaşım gerekebilir.
Şu durumlarda beklemeden doktora başvurun:
- Basit önlemlere rağmen iki-üç haftadan uzun süren kaşıntı ve kanama
- Tekrarlayan veya artan kanama, pıhtılı ya da koyu kan
- Makat çevresinde iyileşmeyen yara, sertlik veya kitle
- Akıntı, ateş veya ağrılı şişlik
- Bağırsak alışkanlığında değişiklik, kilo kaybı ya da halsizlik
- 45 yaş üzerinde ilk kez başlayan kanama
İleri yaştaki kanama için 45 yaş üstünde makattan kanama, dışarı taşan sarkma için rektal prolapsus mu hemoroid mi, temel bilgiler için kanamalı hemoroid nedir yazılarına bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kaşıntı neden geceleri artar?
Gece vücut sıcaklığı ve nem artabilir, gün içindeki uyaranlar azaldığı için kaşıntı daha belirgin hissedilir. Kıl kurdu da tipik olarak geceleri kaşıntı yapar. Uykuda farkında olmadan kaşımak deriyi tahriş edip kanamaya yol açabilir; kısa tırnak ve pamuklu giysi yardımcı olur.
Hemoroid kremi kaşıntıyı geçirir mi?
Bazı kremler kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Ancak neden mantar, dermatit veya sarkan hemoroidse krem tek başına kalıcı çözüm sunmayabilir. Steroidli kremler deriyi inceltebileceği için doktor önerisiyle ve kısa süreli kullanılmalıdır.
Kaşıntı ve kanama kanser belirtisi olabilir mi?
Çoğu zaman iyi huylu nedenlere bağlıdır. Ancak makat çevresinde iyileşmeyen yara, sertlik, kitle veya kanamanın karakterinde değişiklik varsa kanser dahil diğer nedenler açısından değerlendirme gerekir. Uzun süren şikayetlerin muayene edilmesi bu yüzden önemlidir.
Özetlemek gerekirse, makatta kanama ve kaşıntı birbirini besleyen iki belirtidir ve hemoroid, fissür, deri hastalıkları ya da enfeksiyonlardan kaynaklanabilir. Aşırı temizlik ve uzun süreli kremler tabloyu ağırlaştırır; nedeni muayeneyle netleştirmek kısır döngüyü kırmanın en kısa yoludur.
Kaşıntı ve Kanama İçin Değerlendirme Alın
Hangi kremin işe yarayacağını tahmin etmeye çalışmak yerine kaşıntı ile kanamanın ortak kaynağını Ataşehir, İstanbul'daki muayenehanemizde birlikte bulalım; randevu sayfası, 0533 895 49 00 veya WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.
Tıbbi Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Makatta kanama ve kaşıntının nedeninin belirlenmesi için doktor muayenesi gereklidir.