Rektal prolapsus hemoroid farkı, makattan bir şeyin dışarı çıktığını fark eden pek çok kişinin cevap aradığı sorudur. Ikınırken ya da uzun süre ayakta kaldıktan sonra makatta şişlik hissetmek çoğu kişiye "basurum sarktı" düşüncesini getirir; bu çoğu zaman doğrudur. Ancak bazı hastalarda dışarı çıkan yapı hemoroid değil rektumun kendisidir ve tedavileri tamamen farklıdır.
Kısa cevap: Rektal prolapsus hemoroid farkı en çok görünümde ortaya çıkar: sarkan hemoroid ayrı ayrı şişlikler halindedir ve kıvrımları ışınsal uzanır; tam kat rektal prolapsus ise halka şeklinde, iç içe kıvrımlı tek parça dokudur. Prolapsusta kanama daha hafif, mukus ve gaz-dışkı kaçırma daha belirgindir. Kesin ayrım muayeneyle yapılır.
Rektal Prolapsus ve Hemoroid Sarkması Nedir?
Rektal prolapsus, rektum duvarının makat kanalından dışarı kaymasıdır. Tam kat prolapsusta tüm duvar katmanları, mukozal prolapsusta yalnızca iç yüzeyi örten mukoza sarkar; dışarıdan görülmeyen, rektumun kendi içine katlandığı iç prolapsus (intussusepsiyon) da vardır. İleri yaşta ve kadınlarda daha sık görülür; uzun süreli kabızlık ve ıkınma, çok sayıda doğum, pelvik taban zayıflığı ve bazı nörolojik durumlar risk faktörleridir.
Hemoroid sarkması ise damarsal yastıkçıkların büyüyüp dışarı çıkmasıdır. Goligher sınıflamasında evre 2'de yastıkçıklar dışkılamada sarkıp kendiliğinden döner, evre 3'te elle itilir, evre 4'te sürekli dışarıdadır. Evrelerin kanamayla ilişkisini kanamalı hemoroid nedir rehberinde özetledim.
Rektal Prolapsus Hemoroid Farkı: Görünüm ve Belirtiler
Muayenede ilk baktığım şey sarkan dokunun kıvrımlarının yönüdür; bu basit gözlem çoğu zaman tanıya giden yolun yarısıdır.
| Özellik | Sarkan hemoroid | Tam kat rektal prolapsus |
|---|---|---|
| Görünüm | Ayrı ayrı, üzüm salkımı gibi birkaç şişlik | Halka şeklinde, tek parça kırmızı doku |
| Kıvrımların yönü | Merkeze doğru uzanan, ışınsal (radyal) oluklar | İç içe halkalar şeklinde (eş merkezli) kıvrımlar |
| Boyut | Genellikle birkaç santimetreyi geçmez | Birkaç santimetreden çok daha uzun olabilir |
| Kanama | Parlak kırmızı, dışkılamayla ilişkili, sık | Genellikle hafif; mukus ve lekelenme daha ön planda |
| Mukus akıntısı | Olabilir, genellikle az | Sık ve belirgin |
| Gaz ve dışkı kontrolü | Genellikle etkilenmez | Sıklıkla zayıflamış olabilir |
| Tetikleyici | Dışkılama, ıkınma | Dışkılama, öksürme, ayakta durma, yürüme |
Mukozal prolapsus görünüm olarak sarkan hemoroide çok benzeyebilir; bazı hastalarda büyük hemoroidler ve mukoza sarkması birlikte bulunur. Kanama da ipucu verir: hemoroidde dışkılamayla ilişkili parlak kırmızı damlama tipiktir, prolapsusta ise dışarıda kalan mukoza sürtünüp kuruduğu için hafif kanama, sürekli nemlenme ve lekelenme öne çıkar; uzun süre dışarıda kalan mukozada yüzeysel ülser gelişebilir.
Eşlik Eden Belirtiler Neyi Gösterir?
- Gaz veya dışkı kaçırma: Makat kaslarının sürekli gerilmesi nedeniyle prolapsusta sıktır ve önemli bir ayırt edici ipucudur.
- Tam boşalamama hissi: İç prolapsusta dışkılama sonrası boşalmama ve tekrar tekrar tuvalete gitme ihtiyacı olabilir.
- Kaşıntı ve tahriş: Sürekli mukus sızması deriyi tahriş eder; bu ikiliyi makatta kanama ve kaşıntı yazısında anlattım.
- Ani şiddetli ağrı: Sarkan dokunun içeri girmemesi ve renginin koyulaşması tromboz, boğulma veya kan akımı bozukluğu anlamına gelebilir; acil değerlendirme gerekir.
Makattan dışarı çıkan dokunun ne olduğundan emin değilseniz, ayrımı netleştirmek için muayene randevusu alabilirsiniz.
Ayrım Muayenede Nasıl Yapılır?
Sarkmanın ne zaman başladığı, büyüyüp büyümediği, kendiliğinden içeri girip girmediği, kanama-mukus özellikleri ve gaz-dışkı kontrolü sorulur. Ardından:
- Ikınma sırasında muayene: Sarkma masada görülmeyebilir; ıkınma istenir, bazen tuvalet pozisyonunda değerlendirme gerekir.
- Parmakla muayene ve anoskopi: Makat kası tonusu, hemoroid yastıkçıkları ve alt rektum incelenir.
- Endoskopik değerlendirme: Eşlik eden başka bir sorun için rektoskopi veya kolonoskopi planlanabilir.
- İleri testler: Seçilmiş hastalarda dışkılama görüntülemesi veya makat kası basınç ölçümü istenebilir.
Toplu bir bakış için makattan kanama nedenleri, ağrılı kanamalar için hemoroid mi anal fissür mü rehberine göz atabilirsiniz.
Tedavi Yaklaşımları Neden Farklıdır?
Tam kat rektal prolapsus hemoroide yönelik ofis işlemleri veya hemoroid ameliyatlarıyla düzeltilemez; rektumu yerine sabitlemeyi amaçlayan, karından veya makat yoluyla yapılan farklı cerrahi yöntemler gerekir. Seçim yaş, genel sağlık ve bağırsak fonksiyonlarına göre yapılır; genel bilgi anorektal hastalıklar sayfasındadır.
Kaynak sarkan iç hemoroidse tedavi evreye göre planlanır; seçenekler hemoroid (basur) tedavisi sayfasındadır. Kanama ve sarkmanın birlikte olduğu evre 2–3 iç hemoroidde hemoroid doppler ligasyonu uygun hastalarda seçenektir; sarkan doku aynı seansta mukopeksi (RAR) ile yukarı asılabilir ve doku kesilip çıkarılmaz.
Şu durumlarda beklemeden doktora başvurun:
- Giderek büyüyen ya da içeri girmeyen sarkma
- Sarkan dokunun koyulaşması ve şiddetli ağrı (acil)
- Gaz veya dışkı kaçırma, sürekli mukus akıntısı
- Geçmeyen kanama, pıhtılı ya da koyu kan
- Bağırsak alışkanlığında değişiklik veya kilo kaybı
- 45 yaş üzerinde ilk kez fark edilen kanama veya sarkma
Sık Sorulan Sorular
Hemoroid tedavisi rektal prolapsusu düzeltir mi?
Hayır. Tam kat rektal prolapsus hemoroide yönelik ofis işlemleri veya hemoroid ameliyatlarıyla düzeltilemez; rektumu yerine sabitleyen farklı cerrahi yöntemler gerekir. Bu yüzden tedaviden önce sarkan yapının ne olduğunun doğru belirlenmesi çok önemlidir.
Sarkan basur kendiliğinden geri girer mi?
Evre 2 hemoroidler dışkılama sonrası kendiliğinden içeri döner; evre 3'te elle itilmesi gerekir, evre 4'te sürekli dışarıdadır. İçeri girmeyen, rengi koyulaşan ve şiddetli ağrı yapan sarkmalarda vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır.
Rektal prolapsus kanar mı?
Kanayabilir, ancak genellikle hemoroiddeki kadar belirgin değildir. Dışarıda kalan mukoza sürtünüp kuruduğu için hafif kanama, sürekli nemlenme ve iç çamaşırında lekelenme daha sık görülür. Mukus akıntısı ve gaz-dışkı kontrolündeki değişiklikler tanıya yardımcı olur.
Özetlemek gerekirse, rektal prolapsus hemoroid farkı sarkan dokunun görünümünde, kanama ve mukusun özelliklerinde ve gaz-dışkı kontrolünde ortaya çıkar. İki durum birlikte bulunabilir ve dışarıdan karıştırılabilir; tedavileri farklı olduğu için doğru tanı başarılı tedavinin ilk koşuludur.
Sarkma ve Kanama İçin Değerlendirme Alın
Dışarı çıkan dokunun hemoroid mi, mukoza sarkması mı yoksa tam kat prolapsus mu olduğunu Ataşehir, İstanbul'daki muayenehanemizde kısa bir muayeneyle ayırıp tedaviyi buna göre kurgulayabiliriz; iletişim sayfası, 0533 895 49 00 veya WhatsApp hattı üzerinden ulaşabilirsiniz.
Tıbbi Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Sarkan dokunun hemoroid mi rektal prolapsus mu olduğunun belirlenmesi için doktor muayenesi gereklidir.