Reflü endoskopi işlemi, yemek borusu (özofagus), mide ve on iki parmak bağırsağının ucunda kamera bulunan ince ve esnek bir tüple doğrudan görüntülenmesidir. Pek çok kişi endoskopiyi "zorunlu ve korkutucu bir test" olarak düşünür; oysa her reflü hastasında gerekmez ve gerektiğinde genellikle kısa süren, sedasyonla konforu artırılan bir işlemdir.
Kısa cevap: Reflü endoskopi incelemesi; yutma güçlüğü, kilo kaybı, kanama gibi alarm bulgularında, ileri yaşta yeni başlayan belirtilerde, ilaca yanıt alınamadığında, uzun süreli reflüde ve ameliyat öncesinde önerilir. Endoskopi yemek borusundaki iltihabı, darlığı, Barrett özofagusunu ve mide fıtığını gösterebilir; gerekirse aynı işlemde biyopsi alınır.
Reflüde Endoskopi Ne Zaman Gerekir?
Tipik yanma ve ekşi su gelmesi olan, alarm bulgusu taşımayan kişilerde çoğu zaman önce ilaç denemesiyle başlanabilir. Tanı sürecinin bütününü reflü nasıl teşhis edilir yazımızda anlattık. Endoskopi ise özellikle şu durumlarda gündeme gelir:
- Yutma güçlüğü, yutarken ağrı veya yiyeceğin takılması hissi
- İstemsiz kilo kaybı, kansızlık, kan kusma veya siyah dışkı
- İleri yaşta yeni başlayan belirtiler (yaş sınırı kılavuzlara göre değişebilir)
- Uygun ilaç tedavisine rağmen geçmeyen belirtiler
- Uzun yıllardır süren reflü ve Barrett özofagusu açısından değerlendirme ihtiyacı
- Reflü ameliyatı veya endoskopik tedavi planlanması
Reflü Endoskopi Neleri Gösterir?
Endoskopi, yemek borusunun iç yüzeyini doğrudan görmeyi sağlar ve reflünün yol açtığı hasarı derecelendirmeye yardımcı olur.
- Özofajit: Yemek borusu iç yüzeyindeki iltihap ve yaralar, Los Angeles sınıflamasına göre A'dan D'ye kadar evrelenir. Evre, tedavi planını ve takip ihtiyacını etkiler.
- Erozif olmayan reflü: Reflü belirtisi olan kişilerin çoğunda endoskopi normaldir. Bu, belirtilerin hayali olduğu anlamına gelmez.
- Barrett özofagusu: Yemek borusunun alt ucundaki iç yüzeyin bağırsak tipi hücrelere dönüşmesidir. Tanı biyopsiyle kesinleşir.
- Darlık (peptik striktür): Uzun süreli iltihaba bağlı daralma görülebilir; gerekirse endoskopik genişletme (dilatasyon) planlanabilir.
- Mide fıtığı (hiatal herni): Midenin bir kısmının diyafram açıklığından yukarı kayması değerlendirilebilir.
- Diğer nedenler: Ülser, eozinofilik özofajit veya mide iç yüzeyindeki değişiklikler araştırılabilir; gerekirse Helicobacter pylori için biyopsi alınır.
Endoskopi, yemek borusunun kas hareketlerini veya gün içindeki asit geri kaçışlarını ölçmez. Bu sorular için 24 saatlik pH-impedans testi ve özofagus manometrisi kullanılır.
Endoskopiye Hazırlık ve İşlem Süreci
- Açlık: İşlemden önce belirli bir süre aç kalmanız istenir; süreyi ekibiniz size bildirir.
- İlaçlar: Kan sulandırıcı, diyabet veya reflü ilacı kullanıyorsanız işlem öncesinde hekiminize mutlaka söyleyin; hangi ilacın devam edip etmeyeceğine o karar verir.
- Sedasyon: İşlem genellikle sizi rahatlatan bir sedasyon altında yapılır; çoğu kişi işlemi hatırlamaz.
- İşlem: Ağızdan ilerletilen ince tüple yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağı incelenir, gerekirse biyopsi alınır.
- Sonrası: Kısa bir gözlemin ardından eve dönülür. Sedasyon nedeniyle aynı gün araç kullanmamanız ve yanınızda bir refakatçi bulunması önerilir.
İşlemden sonra boğazda hafif bir tahriş veya gaz hissi olabilir; bu genellikle kısa sürede geçer.
Endoskopi Sonucu Sonrasında Ne Olur?
Bulgular ve biyopsi sonuçları birlikte değerlendirilerek tedavi planı oluşturulur. Belirgin özofajit varsa ilaç tedavisinin süresi ve kontrol ihtiyacı buna göre belirlenebilir. Barrett özofagusu saptanırsa endoskopik takip aralıkları biyopsideki displazi durumuna göre belirlenir; displazi varsa radyofrekans ablasyon veya endoskopik rezeksiyon gibi tedaviler gündeme gelebilir.
Barrett özofagusu yemek borusu kanseri için bir risk faktörü olsa da Barrett olan çoğu kişide kanser gelişmez; düzenli takip bu nedenle önemlidir. Endoskopi normal çıkmış ancak belirtiler sürüyorsa, ek fonksiyon testleri planlanabilir. Tedavi seçeneklerinin bütününü ilaçtan cerrahiye reflü tedavisi yazımızda, hastalığın genel çerçevesini reflü hastalığı rehberimizde bulabilirsiniz. Süreç hakkında bilgi için reflü hastalığı tedavisi sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
Endoskopi gerekip gerekmediğini birlikte değerlendirmek için randevu talebinde bulunabilirsiniz.
Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?
- Yutma güçlüğü veya yiyeceğin takılması hissi
- Kan kusma, kahve telvesi gibi kusma veya siyah dışkı
- İstemsiz kilo kaybı, kansızlık veya halsizlik
- Ailede mide veya yemek borusu kanseri öyküsü
- İlaca rağmen geçmeyen belirtiler
- ACİL: Eforla, nefes darlığı veya terlemeyle gelen, kola ya da çeneye yayılan göğüs ağrısında önce kalp nedenleri dışlanmalıdır; 112'yi arayın.
Sık Sorulan Sorular
Endoskopi ağrılı bir işlem midir?
İşlem genellikle sedasyon altında yapıldığı için çoğu kişi belirgin bir rahatsızlık hissetmez ve işlemi hatırlamaz. Sonrasında boğazda hafif tahriş veya şişkinlik hissi olabilir, bu çoğu zaman kısa sürede geçer. Kaygılarınızı işlem öncesinde ekiple paylaşmanız konforunuzu artırır.
Endoskopi öncesinde reflü ilacımı bırakmalı mıyım?
Bu karar, endoskopinin hangi amaçla yapıldığına bağlıdır. Bazı durumlarda iltihabın gerçek derecesini görmek için hekim ilaca bir süre ara verilmesini isteyebilir, bazı durumlarda ise ilaca devam edilir. İlacınızı kendi başınıza bırakmayın; hekiminizin talimatına uyun.
Endoskopi ne sıklıkla tekrarlanmalı?
Her reflü hastasında düzenli tekrar gerekmez. Tekrar ihtiyacı; Barrett özofagusu, şiddetli özofajit, darlık veya yeni ortaya çıkan alarm bulguları gibi durumlara göre belirlenir. Barrett'te takip aralıkları biyopsideki bulgulara göre hekiminiz tarafından planlanır.
Özetlemek gerekirse, reflü endoskopi incelemesi her hastada gerekmez; alarm bulgularında, ilaca yanıtsızlıkta, uzun süreli reflüde ve ameliyat öncesinde değerli bilgi sağlar. Endoskopinin normal olması reflüyü dışlamaz; bu durumda fonksiyon testleri tanıyı netleştirebilir.
Endoskopi Kararınız İçin Değerlendirme Alın
Size endoskopi önerildiyse ve neden gerektiğini, ne göstereceğini ya da sonrasında hangi yolun izleneceğini konuşmak istiyorsanız, Ataşehir/İstanbul'da Doç. Dr. Vahit Mutlu ile görüşebilirsiniz. Randevu için iletişim sayfamızı kullanabilir, 0533 895 49 00 numarasını arayabilir veya WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Tıbbi Bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Endoskopi gerekliliği ve tedavi kararı, muayene ve değerlendirme sonrasında hekiminiz tarafından verilir.