Obezite ve depresyon birbirini etkileyebilen iki sağlık sorunudur ve ikisi de çoğu zaman sessizce, utançla yaşanır. "Kendimi toparlayamıyorum", "Aynaya bakmak istemiyorum" gibi düşünceler sandığınızdan çok daha yaygındır ve bir zayıflık işareti değildir. Bu yazıda bu iki durumun birbirini nasıl beslediğini ve destek almanın neden önemli olduğunu anlatıyoruz.
Kısa cevap: Obezite ve depresyon arasında çift yönlü bir ilişki vardır: depresyon iştahı, uykuyu ve hareket isteğini değiştirerek kilo artışını kolaylaştırabilir; obezite ise damgalanma, beden algısı ve eşlik eden hastalıklar üzerinden ruh halini olumsuz etkileyebilir. Bu döngü, psikolojik destek ve kişiye özel obezite tedavisi birlikte ele alındığında kırılabilir.
Obezite ve Depresyon Nasıl Birbirini Etkiler?
Depresyonda bazı kişilerin iştahı azalırken bazılarında artar; tatlı ve yağlı yiyeceklere yönelim, düzensiz uyku ve enerji kaybı sık görülür. Stres hormonu kortizolün süregen yüksekliği de karın bölgesinde yağlanmayı kolaylaştırabilir.
Diğer yönde ise kilo nedeniyle yaşanan dışlanma, iş ya da sosyal ortamda maruz kalınan olumsuz yorumlar ve beden algısındaki zorluklar ruh halini yıpratabilir. Eklem ağrısı, uyku apnesi ve diyabet gibi eşlik eden sorunlar da günlük yaşamı zorlaştırarak tabloyu ağırlaştırabilir.
Damgalanma ve "Denedim Olmadı" Duygusu
Obezitesi olan kişiler, sağlık ortamları da dahil olmak üzere pek çok yerde yargılayıcı tutumlarla karşılaşabilir. Bu deneyimler, yardım istemeyi geciktirebilir ve kişinin kendini suçlamasına yol açabilir.
Oysa obezite, biyolojik, genetik, çevresel ve davranışsal yönleri olan kronik bir hastalıktır. Defalarca diyet denemek ve her seferinde kiloyu geri almak, metabolik adaptasyon denilen biyolojik bir sürecin de etkisidir. Bunu bilmek, kendinize daha şefkatli yaklaşmanın ilk adımı olabilir. Obezitenin nedenlerini obezite nedir rehberimizde ayrıntılı olarak ele aldık.
Duygusal Yeme ve Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu
Üzüntü, kaygı ya da yalnızlık anlarında yemeğe yönelmek pek çok kişinin yaşadığı bir durumdur. Ancak kısa sürede çok miktarda yemek yeme, bu sırada kontrolü kaybetme hissi ve ardından yoğun suçluluk tekrar tekrar yaşanıyorsa, bu tanı alabilen bir durum olan tıkınırcasına yeme bozukluğu olabilir.
- Aç olmadığınız hâlde, duygularınızı bastırmak için yemek yemek
- Yeme ataklarında durmakta zorlanmak
- Utandığınız için yalnızken yemek yemek
- Atakların ardından yoğun suçluluk ve üzüntü hissetmek
Bu belirtileri yaşıyorsanız psikiyatri veya psikoloji uzmanından destek almanız önemlidir. Bu destek, kilo yönetiminin de sağlam bir temele oturmasını sağlar.
İlaçlar ve Kilo: Dikkat Edilmesi Gerekenler
Bazı antidepresan ve antipsikotik ilaçlar kilo artışına katkıda bulunabilir. Bu durum fark ettiğinizde endişe verici olabilir; ancak ilacınızı kendi başınıza bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin.
Kilo değişikliğini ilacınızı yazan hekimle konuşmak en güvenli yoldur. Gerekirse tedavi planı, ruh sağlığınızı koruyacak şekilde birlikte yeniden değerlendirilebilir.
Obezite ve Depresyonda Birlikte Tedavi
Bu iki durum birlikte ele alındığında daha iyi sonuç alınabilir. Psikolojik destek, beslenme düzeni ve fiziksel aktivite birbirini güçlendirir: düzenli hareket ruh halini desteklerken, ruh halinin iyileşmesi de sağlıklı alışkanlıkları sürdürmeyi kolaylaştırır.
Obezite tedavisi beslenme, fiziksel aktivite ve davranış tedavisiyle başlar; gerektiğinde hekim kontrolünde ilaç tedavisi ve uygun hastalarda obezite ve diyabet cerrahisi değerlendirilir. Cerrahi öncesindeki multidisipliner değerlendirmede psikolog veya psikiyatrist görüşü de yer alır. Tüm seçenekleri basamaklı obezite tedavisi rehberimizde bulabilirsiniz.
Obezitenin ruh sağlığı dışındaki etkileri için obezitenin neden olduğu hastalıklar yazımıza; özel konular için obezite ve kanser riski, obezite ve safra kesesi taşı ve obezite ve böbrek sağlığı yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Yargılanmadan, kendi hızınızda ilerleyebileceğiniz bir obezite tedavi planı için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Ne Zaman Destek Almalısınız?
- İki haftadan uzun süren çökkünlük, isteksizlik veya keyif alamama yaşıyorsanız
- Yeme kontrolünü kaybettiğiniz ataklar tekrarlıyorsa
- Uyku düzeniniz belirgin bozulduysa ya da gündüz aşırı uykululuk yaşıyorsanız
- Kısa sürede açıklanamayan kilo artışı veya kaybı olduysa
- VKİ değeriniz 30 ve üzerindeyse ya da 27 üzerinde olup eşlik eden bir hastalığınız varsa
- Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemeden 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun
Sık Sorulan Sorular
Kilo vermek depresyonu iyileştirir mi?
Kilo kaybı bazı kişilerde enerji, uyku ve özgüven üzerinde olumlu etki yapabilir; ancak depresyon tek başına kilo kaybıyla tedavi edilen bir durum değildir. Ruh sağlığına yönelik uzman desteği, obezite tedavisiyle birlikte ve paralel olarak sürdürülmelidir.
Depresyon tedavisi görürken obezite ameliyatı olabilir miyim?
Depresyon tedavisi görmek tek başına cerrahiye engel değildir. Ameliyat öncesinde ruh halinizin dengede olup olmadığı psikiyatri veya psikoloji uzmanıyla değerlendirilir. Ameliyat sonrasında da bu desteğin sürmesi, yeni yaşam düzenine uyumu kolaylaştırır.
Duygusal yemeyi nasıl fark edebilirim?
Yemek yemeden önce kendinize gerçekten aç olup olmadığınızı sormak iyi bir başlangıçtır. Yemeğe yönelme isteği ani geliyor, belirli bir yiyeceğe odaklanıyor ve duygusal bir anla eşleşiyorsa duygusal yeme olabilir. Bir uzmanla bu örüntüleri birlikte incelemek faydalıdır.
Özetlemek gerekirse, obezite ve depresyon birbirini besleyebilen, ancak birlikte ele alındığında yönetilebilen iki durumdur. Kendinizi suçlamadan, ruh sağlığı uzmanı ve obezite tedavi ekibinden destek almak bu döngüyü kırmanın en etkili yollarından biridir.
Ruh Sağlığınızı Gözeten Obezite Tedavisi İçin Değerlendirme Alın
Kilo ve ruh hali arasındaki bağı da dikkate alan bir tedavi planı için Doç. Dr. Vahit Mutlu ile Ataşehir/İstanbul'da görüşebilirsiniz; iletişim sayfasından bize yazabilir, 0533 895 49 00 numarasını arayabilir ya da WhatsApp üzerinden ulaşabilirsiniz.
Tıbbi Bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavinin yerine geçmez. Ruh sağlığı ve kilo tedavisine ilişkin kararlar muayene ve değerlendirme sonrasında uzman hekimlerle birlikte verilir.