Kilo aldıran ilaçlar, beslenmesinde ya da hareketinde belirgin bir değişiklik olmadığı hâlde kilo almaya başlayan kişilerin sıkça gözden kaçırdığı bir nedendir. Bazı ilaçlar iştahı artırabilir, sıvı tutulumuna yol açabilir ya da metabolizmayı etkileyebilir. Ancak bu ilaçların çoğu önemli hastalıkların tedavisi için kullanılır ve kendi başınıza bırakılmaları ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Kısa cevap: Kilo aldıran ilaçlar arasında bazı antidepresanlar ve antipsikotikler, kortikosteroidler, insülin ve sülfonilüre gibi bazı diyabet ilaçları ile bazı antiepileptikler bulunur. Her ilaç herkeste kilo aldırmaz. Kilo artışı fark ederseniz ilacınızı kendi başınıza bırakmayın; reçete eden hekiminizle konuşun, gerekirse alternatifler birlikte değerlendirilir.
İlaçlar Kiloyu Nasıl Etkiler?
İlaçların kilo üzerindeki etkisi farklı yollarla ortaya çıkabilir. Bazıları beyindeki iştah ve tokluk merkezlerini etkileyerek yeme isteğini artırır; bazıları vücutta sıvı tutulmasına neden olur; bazıları da kan şekeri ve yağ depolanması üzerinden etki gösterir.
Bu etki kişiden kişiye büyük farklılık gösterir. Aynı ilacı kullanan iki kişiden birinde belirgin kilo artışı olurken diğerinde hiç olmayabilir. Genetik yatkınlık, ilacın süresi ve dozu, yaşam tarzı ve altta yatan hastalık bu farkı belirler.
Kilo Aldıran İlaç Grupları
Aşağıdaki gruplarda yer alan ilaçların bazıları kilo artışıyla ilişkilendirilmiştir. Bir grubun içindeki ilaçlar arasında da kiloya etki açısından farklılıklar vardır; bu nedenle genelleme yapmak doğru değildir.
- Bazı antidepresanlar: Depresyon ve kaygı bozukluğu tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar iştahı artırabilir.
- Bazı antipsikotikler: Bu gruptaki bazı ilaçlar kilo artışı ve kan şekeri, kan yağları üzerindeki etkileri nedeniyle düzenli izlem gerektirir.
- Kortikosteroidler: Özellikle uzun süreli ağızdan kullanımda iştah artışı, sıvı tutulumu ve karın bölgesinde yağlanma görülebilir.
- Bazı diyabet ilaçları: İnsülin ve sülfonilüreler kan şekerini düşürürken kilo artışına katkıda bulunabilir.
- Bazı antiepileptikler: Epilepsi ve bazı ruh sağlığı sorunlarında kullanılan bazı ilaçlar kiloyu etkileyebilir.
İnsülin ile kilo arasındaki ilişkiyi insülin direnci ve kilo alımı yazısında ayrıca ele aldık.
Kilo Aldıran İlaçları Kendi Başınıza Bırakmayın
Bu yazının en önemli mesajı şudur: Kilo aldığınızı düşündüğünüz bir ilacı hekiminize danışmadan bırakmayın, dozunu azaltmayın veya atlamayın. Antidepresan, antiepileptik ya da kortikosteroid gibi ilaçların aniden kesilmesi; hastalığın alevlenmesine, nöbetlere, yoksunluk belirtilerine veya hayati tehlike oluşturabilecek hormonal sorunlara yol açabilir.
Bunun yerine kilo değişimini kayıt altına alıp reçete eden hekiminizle paylaşın. Hekiminiz gerekirse dozu ayarlayabilir, kiloya etkisi daha az olan bir alternatif önerebilir ya da mevcut tedaviyi sürdürürken kiloyu yönetmeye yönelik ek önlemler planlayabilir. İnternetten ya da tavsiyeyle ilaç değiştirmek veya kilo verme ilacı almak güvenli değildir.
İlaç Kullanırken Kilo Yönetimi
Gerekli bir ilacı kullanırken de kilo kontrolü mümkündür. Kilo artışını erken fark etmek, küçük değişikliklerle müdahale etmeyi kolaylaştırır.
- Yeni bir ilaca başladığınızda düzenli tartılıp bel çevrenizi ölçün.
- İştah artışı fark ederseniz öğün düzeninizi protein ve lif açısından zenginleştirin.
- Günlük hareketi artırın; kısa yürüyüşler bile katkı sağlar.
- Uyku ve stres yönetimine özen gösterin.
- Tüm hekimlerinize kullandığınız ilaçların tam listesini bildirin.
Uyku düzeninin kilo üzerindeki etkisini uyku eksikliği kilo aldırır mı yazısında, stresin etkisini stres, kortizol ve kilo alımı yazısında bulabilirsiniz. Tiroid tedavisinin kiloya etkisi için tiroid hastalıkları ve kilo yazısına göz atabilirsiniz. Obezitenin genel çerçevesi için obezite nedir, tedavi basamakları için obezite tedavisi seçenekleri yazılarını, cerrahi seçenekler için obezite ve diyabet cerrahisi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Kullandığınız ilaçlar ve kilonuz arasındaki ilişkiyi birlikte değerlendirmek için iletişim sayfasından randevu alabilirsiniz.
Ne Zaman Doktora Başvurmalı?
- Yeni bir ilaca başladıktan sonra kısa sürede açıklanamayan kilo artışı fark ettiyseniz
- İlaç kullanırken sık susama ve sık idrara çıkma başladıysa
- Bacaklarda veya yüzde belirgin şişlik oluştuysa
- Yeme kontrolünü kaybettiğiniz ataklar ya da depresif ruh hali yaşıyorsanız
- Göğüs ağrısı veya nefes darlığı yaşıyorsanız (bu durumda acil başvurun)
Sık Sorulan Sorular
İlaca bağlı alınan kilo, ilaç bırakılınca geri gider mi?
Bazı kişilerde ilaç hekim kontrolünde değiştirildiğinde veya sonlandırıldığında kilo zamanla azalabilir; ancak bu her zaman kendiliğinden olmaz. Bu süreçte beslenme ve hareket desteği önemlidir. İlacın değiştirilip değiştirilmeyeceğine ise yalnızca hekiminiz karar vermelidir.
Kortizonlu ilaçlar kısa süreli kullanımda da kilo aldırır mı?
Kısa süreli kullanımda iştah artışı ve sıvı tutulumuna bağlı geçici bir kilo değişimi görülebilir; belirgin etki çoğunlukla uzun süreli ağızdan kullanımda ortaya çıkar. Uzun süre kullanılan kortikosteroidler aniden kesilmemeli, doz azaltımı mutlaka hekiminizin planıyla yapılmalıdır.
Kilo aldıran bir ilaç kullanırken obezite tedavisi alabilir miyim?
Evet. Gerekli ilaçlarınızı kullanmaya devam ederken yaşam tarzı desteği, uygun kişilerde ilaç tedavisi veya kriterleri karşılayanlarda cerrahi değerlendirilebilir. Tedavi planı, olası ilaç etkileşimleri de gözetilerek ilacı reçete eden hekiminizle iş birliği içinde oluşturulmalıdır.
Özetlemek gerekirse, kilo aldıran ilaçlar kilo artışının gözden kaçan nedenlerinden biri olabilir. Doğru yaklaşım ilacı kendi başınıza bırakmak değil, kilo değişimini hekiminizle paylaşarak birlikte güvenli bir yol bulmaktır.
İlaca Bağlı Kilo Artışı İçin Değerlendirme Alın
Kullandığınız bir ilacın kilonuzu etkilediğini düşünüyorsanız, mevcut tedavinizi aksatmadan kilo yönetimi seçeneklerini Ataşehir/İstanbul'da Doç. Dr. Vahit Mutlu ile konuşabilirsiniz; iletişim sayfası, 0533 895 49 00 veya WhatsApp üzerinden randevu talep edebilirsiniz.
Tıbbi Bilgilendirme
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tanı ya da tedavinin yerine geçmez. İlaçlarınızla ilgili her değişiklik, reçete eden hekiminizin muayene ve değerlendirmesiyle yapılmalıdır.