Kanamalı hemoroid muayenesi anoskopi ile birlikte düşünüldüğünde pek çok kişinin aklına önce utanma ve ağrı korkusu gelir. "Ne yapılacağını bilmemek" çoğu zaman kanamanın kendisinden daha fazla kaygı yaratır. Oysa bu muayene kısa, planlı ve büyük çoğunlukla ayakta yapılan bir değerlendirmedir; bu rehberde kapıdan girmeden önce sürecin tamamını anlatıyoruz.
Kısa cevap: Kanamalı hemoroid muayenesi anoskopi ile tamamlanan kısa bir süreçtir: önce görüşme, ardından sol yana yatarak dış bakı ve parmakla muayene, sonra kısa bir tüple makat kanalının içine bakılır. Çoğu hasta yalnızca basınç hisseder. Gerekirse rektoskopi veya kolonoskopi ile kanamanın daha yukarıdan gelip gelmediği araştırılır.
Hemoroid Muayenesi Neden Gereklidir?
Parlak kırmızı kanama çoğu zaman iç hemoroidden kaynaklanır, ancak anal fissür, polip, inflamatuvar bağırsak hastalığı ve kolorektal kanser de aynı belirtiyi verebilir. Bu ayrım belirtilerden kesin yapılamaz; doğrudan bakmak gerekir. Hemoroidin neden kanadığını kanamalı hemoroid nedir yazımızda özetledik.
Muayenenin ikinci amacı, hemoroid varsa tipini ve evresini belirlemektir: iç mi, dış mı, sarkma var mı, kanayan nokta nerede? Tedavi kararının tamamı bu yanıtlara dayanır.
Kanamalı Hemoroid Muayenesi Adım Adım
Standart muayene için çoğu zaman özel hazırlık gerekmez. Kullandığınız ilaçları (özellikle kan sulandırıcı ve aspirin) not alın ama kendi başınıza kesmeyin; varsa önceki tahlil ve kolonoskopi raporlarını, ailede kolon kanseri veya polip öyküsünü de yanınızda getirin.
- Görüşme: Kanamanın ne zamandır olduğu, rengi, dışkıyla ilişkisi, ağrı, sarkma, bağırsak alışkanlığı ve kilo kaybı sorulur.
- Pozisyon: Genellikle sol yanınıza yatıp dizlerinizi karnınıza çekersiniz; yalnızca muayene bölgesi açılır, isterseniz refakatçi bulunabilir.
- Dış bakı: Dış hemoroid, deri katlantısı, fissür veya fistül ağzı aranır; hafifçe ıkınmanız istenebilir.
- Parmakla muayene (rektal tuşe): Jelli eldivenle kas tonusu, hassasiyet ve kitle değerlendirilir; birkaç saniyelik basınç hissi olur.
- Anoskopi: Kısa, kayganlaştırılmış bir tüple makat kanalının içine ışık altında bakılır.
Anoskopi: İç Hemoroidin Görüldüğü Aşama
İç hemoroidler dentat çizginin üzerinde yer aldığı için dışarıdan görülmez. Anoskopide yastıkçıkların büyüklüğü, yüzeyde kanama izi olup olmadığı ve ıkınmayla ne kadar aşağı indikleri değerlendirilir.
İşlem genellikle bir iki dakika sürer ve anestezi gerektirmez. Kanayan iç hemoroidin evrelemesi büyük ölçüde bu aşamada yapılır; fissür gibi ağrılı bir durum varsa muayene buna göre uyarlanır ve gerekirse uyuşturucu jel kullanılır.
Muayene düşüncesi sizi kanamadan daha çok rahatsız ediyorsa sorularınızı önceden konuşmak için randevu oluşturabilirsiniz.
Rektoskopi ve Kolonoskopi Ne Zaman Gerekir?
Rektoskopi, daha uzun bir aletle rektumun tamamına bakılmasıdır; esnek kamerayla sigmoid kolona kadar ilerlenmesine sigmoidoskopi denir. Anoskopide kanamayı açıklayan bir hemoroid görülmüyorsa, iltihap veya polip şüphesi varsa ya da kanama tipik değilse gündeme gelir; hazırlık olarak genellikle küçük bir lavman yeterlidir.
Kalın bağırsağın tamamının görülmesi gereken durumlar ise 45 yaş üstünde kanama, birinci derece akrabada kolon kanseri veya ileri polip, koyu ya da dışkıya karışmış kan, bağırsak alışkanlığında değişiklik ve demir eksikliği anemisidir. Anemiyi hemoroid kanamasına bağlı kansızlık yazımızda ele aldık. Hemoroid görülmüş olsa bile bu kriterlerden biri varsa kolonoskopi atlanmamalıdır.
| İnceleme | Neyi gösterir? | Hazırlık |
|---|---|---|
| Rektal tuşe | Makat kanalı ve rektumun alt kısmı, kas tonusu, kitle | Gerekmez |
| Anoskopi | İç hemoroidler, fissür, makat kanalı içi | Genellikle gerekmez |
| Rektoskopi / sigmoidoskopi | Rektum ve kalın bağırsağın son bölümü | Genellikle lavman |
| Kolonoskopi | Kalın bağırsağın tamamı | Bağırsak temizliği, genellikle sedasyon |
Muayene Sonunda Neleri Öğrenirsiniz?
Muayene bittiğinde genellikle kanamanın kaynağı, hemoroidin tipi ve evresi ile ek inceleme ihtiyacı netleşir. Ardından yaşam düzenlemesi, kısa süreli ilaç, ofis işlemleri veya cerrahi seçenekler konuşulur; genel karşılaştırma için kanamalı basur tedavisi rehberimize bakabilirsiniz.
Kanamanın ön planda olduğu evre 2–3 iç hemoroidlerde hemoroid doppler ligasyonu da değerlendirilir; uygunluğu anoskopide görülen yastıkçıkların yapısına ve dış bileşene göre belirlenir. Hemen karar vermek zorunda değilsiniz. Tüm yöntemler hemoroid (basur) tedavisi sayfamızda; "kanama geçti, gerek var mı?" diye ertelemenin sakıncalarını ise kanamalı hemoroid kendiliğinden geçer mi yazımızda anlattık.
Muayeneyi şu durumlarda ertelememelisiniz:
- Haftalardır süren veya tekrarlayan kanama
- Pıhtılı, koyu renkli veya dışkıya karışmış kan
- Bağırsak alışkanlığında değişiklik ya da kilo kaybı
- Halsizlik, solukluk, tahlilde kansızlık
- 45 yaş üstünde ilk kez kanama veya ailede kolon kanseri
- Makatta şiddetli ağrı, şişlik veya ateş
Sık Sorulan Sorular
Hemoroid muayenesi ne kadar sürer?
Görüşme dahil standart bir poliklinik muayenesi genellikle kısa sürer. Parmakla muayene birkaç saniye, anoskopi yaklaşık bir iki dakikadır; rektoskopi gerekirse süre biraz uzar. Kolonoskopi ise ayrı bir gün, bağırsak hazırlığıyla planlanan farklı bir işlemdir.
Muayeneden önce lavman yapmam gerekir mi?
Standart muayene ve anoskopi için genellikle lavman gerekmez. Rektoskopi veya sigmoidoskopi planlanıyorsa işlemden önce küçük bir lavman önerilebilir. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bunu randevu sırasında mutlaka belirtin ve ilacı kendi başınıza kesmeyin.
Kadın hastalar muayeneden çekinirse ne yapabilir?
Muayenede yalnızca gerekli bölge açılır ve mahremiyete özen gösterilir. İsterseniz bir sağlık personeli veya yakınınız refakatçi olarak bulunabilir. Çekincelerinizi randevu sırasında belirtmeniz, muayenenin size en rahat gelecek şekilde planlanmasına yardımcı olur.
Özetlemek gerekirse, kanamalı hemoroid muayenesi görüşme, dış bakı, parmakla muayene ve anoskopiden oluşan kısa bir süreçtir; gerekirse rektoskopi veya kolonoskopi eklenir. Bu değerlendirme kanamanın kaynağını ve evreyi netleştirerek kişiye özel tedavi kararının temelini oluşturur.
Muayene Kaygınızı Geride Bırakmak İçin Değerlendirme Alın
Muayenede sorularınıza zaman ayrılır, bulgular ve sonraki adımlar açıkça konuşulur. Doç. Dr. Vahit Mutlu ile Ataşehir, İstanbul'da görüşmek için randevu ve iletişim sayfasını kullanabilir, 0533 895 49 00 numarasını arayabilir ya da WhatsApp hattı üzerinden yazabilirsiniz.
Tıbbi Bilgilendirme
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Hangi incelemelerin size gerektiği doktor muayenesiyle belirlenir.